Εξωσωματική γονιμοποίηση

Η εξωσωματική γονιμοποίηση έχει θέση εκεί που απέτυχαν άλλες μέθοδοι αντιμετώπισης της υπογονιμότητας του ζευγαριού.

Η πρώτη επιτυχής κύηση μετά από λήψη ωαρίων, εξωσωματική γονιμοποίηση ( IVF ) και εμβρυομεταφορά ( ET ), επετεύχθη το 1978 στην Αγγλία. Αυτή η επιτυχία αποτέλεσε την αφετηρία μιας επαναστατικής θεραπείας της στειρότητας και οδήγησε στην ανάπτυξη της νέας τεχνολογίας υποβοηθούμενης αναπαραγωγής.

Η θεραπεία περιλαμβάνει τέσσερα στάδια τα οποία είναι εξίσου σημαντικά.

  • Την διέγερση των ωοθηκών για την παραγωγή ωαρίων.
  • Την ωοληψία, δηλαδή την συλλογή των ωαρίων από τις ωοθήκες
  • Την γονιμοποίηση των ωαρίων.
  • Την εμβρυομεταφορά, δηλαδή την μεταφορά των εμβρύων στη μήτρα.

  • Η διέγερση των ωοθηκών

Η διέγερση των ωοθηκών έχει σα στόχο να βοηθήσουμε τις ωοθήκες να παράγουν περισσότερα του ενός ωάρια.

Για την διέγερση των ωοθηκών χρησιμοποιούμε διάφορα θεραπευτικά σκευάσματα τα οποία είναι ενέσιμα ( Gonal, Puregon, Menopur,  Altermon, Daronda, Arvekap) Οι ενέσεις γίνονται υποδόρια , είναι ανώδυνες και είναι σχεδιασμένες έτσι ώστε να χορηγούνται από την γυναίκα.

Υπάρχουν διάφορα θεραπευτικά σχήματα για την διέγερση των ωοθηκών, όπως το μακρύ ή το βραχύ πρωτόκολο. Το κατάλληλο θεραπευτικό σχήμα για κάθε γυναίκα εξαρτάται από το ιστορικό της γυναίκας, την ηλικία της και την αιτία της υπογονιμότητας.

Η παρακολούθηση της γυναίκας γίνεται με κολπικό υπέρηχο και μέτρηση της οιστραδιόλης στο αίμα. Με τον υπέρηχο παρακολουθούμε την ανάπτυξη των ωοθυλακίων. Από το μέγεθος τους σε συνδιασμό με την τιμή της οιστραδιόλης, κρίνουμε πότε τα ωάρια είναι έτοιμα για τη ωοληψία.

Όταν κρίνουμε ότι τα ωάρια έχουν ωριμάσει, θα κάνεται μία ένεση  ( Pregnyl ή  Ovitrelle ) η οποία θα προκαλέσει την τελική ωρίμανση των ωαρίων και θα τα προετοιμάσει για την ωοληψία 36-40 ώρες αργότερα.

  • Η ωοληψία

Η ωοληψία γίνεται με ήπια νάρκωση. Με την βοήθεια του υπέρηχου και με την χρήση ειδικής βελόνας γίνεται διακολπική παρακέντηση των ωοθυλακίων και αναρρόφηση του υγρού που αυτά περιέχουν, μέσα στο οποίο βρίσκονται τα ωάρια. Τα ωάρια στη συνέχεια μεταφέρονται στο εργαστήριο για την γονιμοποίηση. Η διαδικασία είναι σύντομη και ανώδυνη. Το ζευγάρι αποχωρεί μετά από 1-2 ώρες.

Πριν την ωοληψία, η γυναίκα πρέπει να είναι νηστική από το προηγούμενο βράδυ και πρέπει να υπάρχει αποχή 3-4 ημερών. Μετά την ωοληψια μπορείτε να φάτε ελεύθερα και να επιστρέψετε στην εργασία σας την επόμενη ημέρα. Ήπιο κοιλιακό άλγος είναι αναμενόμενο και αντιμετωπίζεται με κοινά παυσίπονα ( Depon, Voltaren)

Την ημέρα της ωοληψίας ο σύζυγος δίνει σπέρμα. Εάν υπάρχει πρόβλημα στην παραγωγή σπέρματος στο χώρο της κλινικής , υπάρχει η δυνατότητα να το φέρετε από το σπίτι με την προϋπόθεση ότι δεν θα χρησιμοποιήσετε προφυλακτικό, το σπέρμα θα αποθηκευτεί σε αποστηρωμένο πλαστικό δοχείο (όπως τα ούρα), και θα παραδοθεί στο εργαστήριο 20-30 λεπτά μετά την παραγωγή του, σε θερμοκρασία σώματος.

Σε περιπτώσεις αζοοσπερμίας (απουσία σπερματοζωαρίων στο έκκριμα ) απαιτείται η βιοψία όρχεως όπου ανευρίσκονται σπερματοζωάρια στο 85% των περιπτώσεων. Η απλή αυτή επέμβαση πραγματοποιείται από ουρολόγο και γίνεται με νάρκωση στο χειρουργείο. Γίνεται μια μικρή τομή στον όρχι από όπου λαμβάνουμε ένα πολύ μικρό τεμάχιο. Μετά από ειδική επεξεργασία ο ιστός ελέγχεται για ύπαρξη σπερματοζωαρίων.

Εάν δεν βρεθεί σπέρμα ακόμη και μετά την βιοψία μπορεί να χρησιμοποιήσετε σπέρμα από δότη. Οι δότες είναι νεαρής ηλικίας, ελεγμένοι για μολυσματικές παθήσεις καθώς και για τα πιο συχνά γενετικά νοσήματα. Ο δότης είναι άγνωστος στο δέκτη και έτσι αποκλείονται συγγενικά πρόσωπα και άτομα του φιλικού περιβάλλοντος του ασθενούς.

Στη χώρα μας λειτουργούν τράπεζες σπέρματος από όπου χρησιμοποιούμε κατεψυγμένο σπέρμα προσπαθώντας να ταιριάζουν, εάν είναι δυνατόν, η ομάδα αίματος και τα χαρακτηριστικά του δότη και του δέκτη.

Μετά την ωοληψία θα ενημερωθείτε για τον αριθμό των ωαρίων, την ποιότητα του σπέρματος καθώς και την ημέρα εμβρυομεταφοράς. Θα σας ζητηθεί να πάρετε διάφορα φάρμακα τα οποία στοχεύουν στο να προετοιμάσουν το ενδομήτριο για την εμβρυομεταφορά.

  • Η γονιμοποίηση των ωαρίων

Η γονιμοποίηση των ωαρίων γίνεται από τους εμβρυολόγους την ημέρα της ωοληψίας και το αποτέλεσμα της θα το πληροφορηθείτε την επόμενη ημέρα. Ο αριθμός των ωαρίων που θα γονιμοποιηθούν εξαρτάται από πολλούς παράγοντες όπως η ποιότητα των ωαρίων και του σπέρματος, την αιτία υπογονιμότητας και την μέθοδο γονιμοποίησης.  Τα ωάρια που συλλέγουμε συχνά δεν είναι όλα καλής ποιότητας ωστόσο το 80% των καλής ποιότητας ωαρίων γονιμοποιούνται.

Εάν το σπέρμα είναι φυσιολογικό, συνήθως γίνεται κλασική γονιμοποιήση. Με την μέθοδο αυτή προσθέτουμε μικρή ποσότητα σπέρματος σε κάθε ωάριο και αφήνουμε να γονιμοποιηθούν μόνα τους.

Εάν υπάρχουν παθολογικά χαρακτηριστικά στο σπέρμα ή συντρέχουν άλλοι λόγοι από το ιστορικό, εφαρμόζεται η μικρογονιμοποίηση. Τα ωάρια καθαρίζονται από τις στοιβάδες των κυττάρων που τα περιβάλλουν και ελέγχονται για την ποιότητα τους. Ταυτόχρονα εξετάζουμε το σπέρμα στο μικροσκόποιο και απομονώνουμε τόσα σπερματοζωάρια όσα και ο αριθμός των ωαρίων, τα οποία έχουν καλή μορφολογία και κινητικότητα. Στη συνέχεια με μία ειδική διαδικασία τοποθετούμε ένα σπερματοζωάριο σε κάθε ωάριο και γίνεται η γονιμοποίηση.

Τα έμβρυα τα αφήνουμε να αναπτυχθούν σε ειδικά καλλιεργητικά υγρά και σε κατάλληλο περιβάλον για τις επόμενες ημέρες μέχρι την εμβρυομεταφορά

  • Εμβρυομεταφορά

Η εμβρυομεταφορά είναι μία απλή διαδικασία παρόμοια με το τέστ Παπανικολάου και γίνεται με την βοήθεια υπερήχου,  χωρίς νάρκωση.

Τα έμβρυα μεταφέρονται στη μήτρα 3-6 ημέρες μετά την ωοληψια. Συνήθως στην 1η προσπάθεια μεταφέρουμε 3ης ημέρας έμβρυα που αποτελούνται από 8 κύτταρα.

Οι βλαστοκύστεις ( 5ης ή 6ης ημέρας έμβρυα) αποτελούνται από περίπου 200 κύτταρα και σε ορισμένες περιπτώσεις  δίνουν καλύτερα ποσοστά κυήσεων. Ωστόσο μόνο  το 50% των εμβρύων εξελίσονται σε βλαστοκύστεις. Τα υπόλοιπα έμβρυα δεν εξελίσσονται είτε γιατί δεν είναι καλής ποιότητας είτε γιατί οι συνθήκες της μήτρας είναι καλύτερες από τις συνθήκες του εργαστηρίου. Δεν γνωριζουμε ποιός από τους δύο παράγοντες είναι ο  σημαντικότερος.

Μετά την εμβρυομεταφορά θα χρειαστεί να ξεκουραστείτε για 2-3 ημέρες και μετά μπορείτε να γυρίσετε  στις καθημερινές σας ασχολίες προσέχοντας ωστόσο να αποφεύγεται την βαριά εργασία.

10-14 ημέρες μετά την εμβρυομεταφορά γίνεται το τέστ κυήσεως με εξέταση αίματος (β-HCG )