Ως ενδομητρίωση ορίζεται η ανεύρεση και ανάπτυξη ιστολογικών στοιχείων που είναι παρόμοια με ενδομητρικούς αδένες και στρώμα, σε όργανα και ιστούς που βρίσκονται έξω από την κοιλότητα της μήτρας (ταξινομείται σε ενδοπυελική και εξωπυελική ενδομητρίωση).

Τι ξέρουμε σήμερα για την ενδομητρίωση;  

  • Ως ενδομητρίωση ορίζεται η ανεύρεση και ανάπτυξη ιστολογικών στοιχείων που είναι παρόμοια με ενδομητρικούς αδένες και στρώμα, σε όργανα και ιστούς που βρίσκονται έξω από την κοιλότητα της μήτρας (ταξινομείται σε ενδοπυελική και εξωπυελική ενδομητρίωση).   
  • Είναι νόσος της αναπαραγωγικής ηλικίας και επηρεάζει τόσο την ποιότητα ζωής της γυναίκας όσο και την αναπαραγωγική της ικανότητα (15%).   
  • Συνήθως η ενδομητρίωση εμφανίζεται σε άτοκες γυναίκες, υψηλού κοινωνικο-οικονομικού επιπέδου χωρίς φυλετικές διακρίσεις, την τρίτη δεκαετία της ζωής και υποστρέφει μετά την εμμηνόπαυση.   
  • Σπάνια μπορεί να εμφανιστεί κατά την παιδική και εφηβική ηλικία επί συνύπαρξης συγγενών ανωμαλιών διάπλασης του κόλπου ή της μήτρας, αποφρακτικού τύπου.  

  

Πώς και πότε εμφανίζεται;   

Η ενδομητρίωση και η επιδημιολογία της:

  • Η νόσος θεωρείται οιστρογονο-εξαρτώμενη.  
  • Η μέση ηλικία διάγνωσης κυμαίνεται από 25 έως 29 έτη.   
  • Μπορεί να βρεθεί όμως και στην εφηβική ηλικία, ειδικά σε μερικές ή ολικές αποφρακτικές ανωμαλίες των πόρων του Muller (π.χ. ατρησία τραχήλου ή αποφραγμένα μητρικά κέρατα) οπότε η νόσος συνοδεύεται από σοβαρή παλίνδρομη εμμηνορρυσιακή ροή.   
  • Στη μετεμμηνοπαυσιακή περίοδο η νόσος σχετίζεται με τη λήψη ορμονικής θεραπείας υποκατάστασης.   
  • Το κάπνισμα και η άσκηση μειώνουν τον κίνδυνο εμφάνισής της.   
  • Η εγκυμοσύνη ασκεί προστατευτική δράση (ορμονικοί λόγοι).   
  • Το οικογενειακό ιστορικό σχετίζεται με την ενδομητρίωση λόγω του πιθανού πολυγονιδιακού τρόπου κληρονομικότητας (γενετική προδιάθεση να αναπτυχθεί ενδομητρικός ιστός, έκτοπα).  

  

Ποιά η σχέση της με την έμμηνο ρύση;  

Ενδομητρίωση και έμμηνος ρύση:  

  • βραχύς εμμηνορρυσιακός κύκλος (<27 ημέρες),   
  • μεγάλη ροή αίματος (>7 ημέρες) καθώς και   
  • εμφάνιση κηλίδων αίματος πριν από την έναρξη της εμμήνου ρύσεως.  

  

Ποια είναι η συμπτωματολογία της;  

Συμτωματολογία:   

  • πυελικό άλγος (ξεκινά στην έμμηνο ρύση και συνεχίζεται και κατόπιν της εμμήνου ρύσεως, εντοπισμένο στο κατώτερο κοιλιακό τοίχωμα και στην εν τω βάθει πύελο, αμφοτερόπλευρα και αντανακλά στην πλάτη και στους μηρούς, αμβλύς και συνεχής),   
  • δυσμηνόρροια (2 ημέρες μετά την έναρξη της περιόδου, με ναυτία και διάρροιας λόγω πίεσης του ορθού),   
  • δυσπαρεύνια (ενδομητρίωση στο ευθυμητρικό κόλπωμα ή στον κόλπο),   
  • διαταραχές έμμηνου ρήσεως  προεμμηνορρυσιακό εξάνθημα και  υπογονιμότητα   

  

Ποια είναι η διαγνωστική προσπέλαση της ενδομητρίωσης κατά την γυναικολογική εξέταση;   

Εξέταση της κοιλιάς:  

  • εν τω βάθει ευαισθησία  
  • ασκίτης  
  • σε ουλή καισαρικής τομής  

Δακτυλική εξέταση: μήτρα σε κάμψη, με ελλατωμένη ή καθόλου κινητικότητα και ευαισθησία και ενδομητριώματα υπό μορφή μαζών με ή χωρίς ευαισθησία καθηλωμένες στη μήτρα ή στο πυελικό τοίχωμα.   

Εξωπυελική ενδομητρίωση:  

  • ΓΕΣ: Δυσχεσία, αιματοχεσία, περιοδική εντερική απόφραξη.  
  • Ουροποιητικό: αιματουρία, δυσουρία, άλγος λαγονίου βόθρου.  
  • Πνεύμονας και υπεζωκότας: αιμόπτυση, θωρακικό άλγος.  
  • Περιφερικά νεύρα: ισχιαλγία.  
  • Εγκεφαλική ενδομητρίωση: περιεμμηνορρυσιακή κεφαλαλγία, σπασμοί.  

 

Οι ανοσολογικοί παράγοντες είναι διαγνωστικά εργαλεία; Πως αξιολογούνται;  

 

Ανοσολογικές εξετάσεις   

Ανιχνεύονται σε αυξημένα επίπεδα όταν υπάρχουν ενδομητριωσικές εστίες:  

  • NΚ cells   
  • IL-6  
  • Endo-1   
  • Αρωματάση P450  
  • Α ισόμορφη του υποδοχέα της προγεστερόνης  
  • Κυτοκερατίνες  

  

Ανιχνεύονται και σε ασυμπτωματική ενδομητρίωση χωρίς έκτοπο ενδομητρικό ιστό:  

  • MMPs (μεταλλοπρωτεάσες),  
  • IL-1 & IL-8,  
  • EGF (επιδερμικός παράγοντας ανάπτυξης),  
  • FGF (παράγοντaς ανάπτυξης των ινοβλαστών),  
  • IGF-1 (αυξητικός παράγοντας ινσουλίνης),  
  • VEGF (Vascular endothelial growth factor),  
  • Μειωμένες τιμές C3 στο ενδομήτριο και αντίστοιχη μείωση των επιπέδων του ολικού συμπληρώματος του ορού,   
  • Αντισώματα έναντι του ενδομητρίου, (IgG και IgA), στον ορό καθώς και στις κολπικές και τραχηλικές εκκρίσεις,  
  • Αντιφωφολιπιδικά αντισώματα  
  • Αντισώματα έναντι ιστονών (IgG, IgM και IgA)  

  

Ποια η χρησιμότητα των καρκινικών δεικτών και των ορολογικών πεπτιδίων που χρησιμοποιούνται πρόσφατα;  

 

ΚΑΡΚΙΝΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΠΟΛΥΠΕΠΤΙΔΙΑ  

1. CA-125 του ορού, του περιτοναϊκού υγρού και του έκτοπου ενδομητρικού ιστού   

  • Η σημαντικότερη κλινική χρησιμότητα αυτού του δείκτη βρίσκεται στην παρακολούθηση της ανταπόκρισης στη θεραπεία του καρκίνου των ωοθηκών.   
  • Εξαιρετικά υψηλά επίπεδα έχουν αναφερθεί σε γυναίκες με ενδομητρίωση, σαλπιγγωοθηκικό απόστημα και πολυοργανική φυματίωση.   
  • Ο κύριος συγχυτικός παράγοντας για τον προσδιορισμό της ευαισθησίας και της ειδικότητας του CA-125 του ορού είναι το στάδιο της νόσου.   
  • Συνήθως, οι περισσότερες ασθενείς με προχωρημένη ενδομητρίωση (και κάποιες ασθενείς σε αρχικό στάδιο νόσου) θα έχουν αυξημένα επίπεδα του δείκτη στον ορό, κάτι αντίστοιχο με αυτό που συμβαίνει στον καρκίνο των ωοθηκών.   

2. CA-19-9 του ορού   

  • Τα επίπεδά του στον ορό αυξάνουν σε ασθενείς με σοκολατοειδείς κύστεις της ωοθήκης.   
  • Τα επίπεδά του σε γυναίκες με ενδομητρίωση πέφτουν ραγδαία μετά τη θεραπεία για ενδομητρίωση, συγκρινόμενα με τα επίπεδα προ της θεραπείας.   

3. SICAM-1  

  • Διαλυτές μορφές του SICAM-1 εκκρίνονται από το ενδομήτριο και τις ενδομητριωσικές εμφυτεύσεις.   
  • Το ενδομήτριο των γυναικών με ενδομητρίωση εκκρίνει μεγαλύτερες ποσότητες αυτού του μορίου σε σχέση με τους ιστούς γυναικών χωρίς τη νόσο.   

4. Πλακουντιακή Πρωτεΐνη 14 (PP-14) ή γλυκοδελίνη-Α   

  • Τα επίπεδά του μειώθηκαν ραγδαία μετά από συντηρητική χειρουργική επέμβαση όπως και μετά από θεραπεία με δαναζόλη και μεδρόξυ-οξική προγεστερόνη.   

  

Με ποιες απεικονιστικές εξετάσεις, επεμβατικές ή μη, μπορύμε να στηρίξουμε τη διάγνωση της ενδομητρίωσης;  

α) Υπερηχοτομογραφία  

Εκτίμηση πυελικών μαζών (στερεές, κυστικές και μικτές)  

Ενδομητριώματα:   

  • κυστικές μάζες με παχιά τοιχώματα, με διάχυτη ακουστική ενίσχυση ή σκεδασμένη εσωτερική αντήχηση, περιέχουν διαφραγμάτια ή υδραερικά επίπεδα  
  • μοιάζουν με νεοπλάσματα, με απόστημα των ωοθηκών ή με έκτοπη κύηση  

β) Απεικονιστικός μαγνητικός συντονισμός  

  • Ανίχνευση μελαγχρωματικών μη πρόσφατων αιμορραγικών βλαβών με Τ1 ακολουθίες υψηλής έντασης και Τ2 ακολουθίες χαμηλής έντασης  
  • Απώλεια των καθαρών ορίων της μήτρας και συνοδός εμφάνιση του ορθού  
  • Ενδομητριώματα  
  • Ωοθηκικές συμφύσεις  
  • Εξωπεριτοναικές ενδομητριωσικές βλάβες  
  • Διήθηση των νεύρων   
  • Βλάβες του κοιλιακού τοιχώματος.  

γ) Χειρουργική Διάγνωση με Λαπαροσκόπηση  

  • βαθιές ωοθηκικές κύστες   
  • κρυφές ενδομητριωσικές κύστες με περιτοναϊκή προσβολή  
  • κλινικά εμφανείς περιτοναϊκές βλάβες τυπικές (μελαγχρωστικά σκοτεινόχρωμα οζίδια που περιβάλλονται από πυκνή ινώδη πλάκα από περιτόναιο με ιστολογική επιβεβαίωση κατά 76% έως 93%)  

  

Ποια είναι η σταδιοποίηση της ASRM;  

Στάδια ενδομητρίωσης (ASRM-American Society of Reproductive Medicine): Η ενδομητρίωση κατηγοριοποιείται σε 4 κατηγορίες ανάλογα με τη θέση, την έκταση και το βάθος των εστιών, την ύπαρξη και τη βαρύτητα των συμφύσεων και την ύπαρξη σοκολατοειδών κύστεων:  

  • Στάδιο Ι (ελάχιστη) βαθμοί 1 – 5. Χαρακτηρίζεται από πολύ μικρά στίγματα ενδομητρίωσης, που τα βλέπει ο γιατρός κατά τη διάρκεια της επέμβασης.   
  • Στάδιο ΙΙ  (ελαφριά) βαθμοί   6 – 15. Είναι κάτι παραπάνω από τα στίγματα του 1ου σταδίου και ίσως μια μερική προσβολή με μικρές συμφύσεις  ή ουλές γύρω από την ωοθήκη ή και τη σάλπιγγα.   
  • Στάδιο ΙΙΙ  (μέτρια) βαθμοί  16 – 40. Υπάρχει μεγαλύτερου βαθμού προσβολή και πολύ περισσότερες συμφύσεις, με αποτέλεσμα οι ωοθήκες να είναι προσβεβλημένες με ενδομητριωσικές κύστες και να είναι έντονα κολλημένες στα πλάγια της λεκάνης, πάνω στη σάλπιγγα ή στη μήτρα. Σε αυτό το στάδιο μπορεί να υπάρχουν και συμφύσεις μεταξύ του τελι¬κού τμήματος του παχέος εντέρου (ορθού) και της μήτρας.   
  • Στάδιο ΙV (βαριά) βαθμοί > 41. Χαρακτηρίζεται από πάρα πολλές εστίες ενδομητρίωσης και συμφύσεις και κατά συνέπεια σχεδόν παραμόρφωση της «αρχιτεκτονικής» της λεκάνης (αλλάζει δηλαδή η ανατομική σχέση των οργάνων αφού τα όργανα κολλάνε μεταξύ τους).  

  

Υπάρχει θεραπεία για την ενδομητρίωση με ΜΣΑΦ;  

ΜΗ ΣΤΕΡΟΕΙΔΗ ΑΝΤΙΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗ (ΜΣΑΦ)  

ΝΑΠΡΟΞΕΝΗ (Naprosyn®), στην αντιμετώπιση του πυελικού άλγους που οφείλεται σε ενδομητρίωση.  

Πολλές ανεπιθύμητες ενέργειες: κυρίως γαστρικές εξελκώσεις, και ανωοθυλακιορρηκτική δράση αν χορηγηθούν στη μέση του κύκλου.   

  

Ποια η θέση της ορμονικής θεραπείας;  

ΟΡΜΟΝΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ  

  • Αντισυλληπτικά από το στόμα  
  • Δαναζόλη (Danatrol®)  
  • Γεστρινόνη  
  • Οξεική Μεδροξυπρογεστερόνη (Depo-Provera®)  
  • GnRHαγωνιστές  
  • Ενδομήτριο σπείραμα ελεγχόμενης αποδέσμευσης λεβονογεστρέλης (Mirena®)  

  

  • Τα αντισυλληπτικά μειώνουν την ένταση του πόνο κατά την περίοδο ή το χρόνιο πόνο της ενδομητρίωσης.   
  • Η χορήγηση αντισυλληπτικών δεν εμποδίζει την ανάπτυξη της ενδομητρίωσης, αλλά πιθανώς μειώνει τις υποτροπές.  
  • Υποτροπή των συμπτωμάτων είναι συνήθης, 5-6 μήνες μετά τη διακοπή της θεραπείας.   
  • Τα αντισυλληπτικά και το Depo-Provera® μπορούν να χορηγούνται επί μακρόν, αλλά η χρήση της Δαναζόλης και των GnRH αγωνιστών συνήθως περιορίζεται στους 6 μήνες.  
  • Η χρήση GnRH αγωνιστών περιορίζεται χρονικά λόγω της πιθανής απώλειας οστικής μάζας, που μπορεί να φτάσει το 6% τους πρώτους 6 μήνες, και είναι αρκετές φορές μη αναστρέψιμη.   
  • Η ταυτόχρονη χορήγηση GnRH αγωνιστών και συμπληρωματικής θεραπείας με οιστρογόνα/ προγεστεγόνα (add-back therapy), προφυλάσσει από την απώλεια οστικής μάζας στη σπονδυλική στήλη, κατά τη διάρκεια της θεραπείας και μέχρι 6  
  • μήνες μετά.  

  

Είναι απαραίτητη η χειρουργική θεραπεία στην ενδομητρίωση; Πρέπει να συνδυάζεται με φαρμακευτική αγωγή;  

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ  

  • Η χειρουργική αφαίρεση των εστιών της ενδομητρίωσης, των συμφύσεων  και των κύστεων στις ωοθήκες είναι απαραίτητη όταν η νόσος είναι σε προχωρημένο στάδιο.  
  • Μετά από μια τέτοια χειρουργική επέμβαση ο πόνος βελτιώνεται στο 60 με 80% των γυναικών.   
  • Όμως, στο 40 με 80% των γυναικών η ενδομητρίωση επανεμφανίζεται μέσα σε 2 χρόνια, γι’ αυτό απαιτείται η φαρμακευτική αγωγή.   
  • Μετά από 6 μήνες αγωγής, στο 50% των γυναικών η ενδομητρίωση θα επανεμφανιστεί μέσα σε 5 με 10 χρόνια.   
  • Η φαρμακευτική αγωγή μετά τη χειρουργική επέμβαση είναι κατάλληλη και συνιστάται για τις γυναίκες που δεν ενδιαφέρονται άμεσα για επίτευξη εγκυμοσύνης.   
  • Σε γυναίκες όμως που ενδιαφέρονται για άμεση εγκυμοσύνη, η φαρμακευτική αγωγή καθυστερεί την επίτευξη εγκυμοσύνης.   
  • Η θεραπεία με λαπαροσκόπηση σε γυναίκες με ελάχιστη ή ήπια ενδομητρίωση προσφέρει μια μικρή, αλλά σημαντική, αύξηση του ποσοστού επίτευξης εγκυμοσύνης από 17% στο 29%.  

   

Ποιοί είναι οι σημερινοί προβληματισμοί για την λαπαρασκοπική αντιμετώπιση;   

ΛΑΠΑΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ - ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ  

  • Η καυτηρίαση των ενδομητριωσικών βλαβών σε συνδυασμό με συμφυσιόλυση, για τη βελτίωση της γονιμότητας σε περιπτώσεις ελάχιστης ή ήπιας ενδομητρίωσης, είναι αποτελεσματική συγκρινόμενη με τη διαγνωστική λαπαροσκόπηση. 
  • Ο ρόλος της λαπαροσκοπικής παρέμβασης στη βελτίωση της γονιμότητας σε περιπτώσεις μέτριας ή σοβαρής ενδομητρίωσης είναι αμφίβολος.  
  • Η λαπαροσκοπική κυστεκτομή σε περιπτώσεις ενδομητριωμάτων είναι περισσότερο αποτελεσματική συγκρινόμενη με την αναρρόφηση/καυτηρίαση, όσον αφορά τα ποσοστά υποτροπής και αυτόματης σύλληψης μετά τη θεραπεία σε γυναίκες με υπογονιμότητα.  
  • Στις υπογόνιμες γυναίκες με AFS/ASRM Stage I/II ενδομητρίωση, οι κλινικοί συνιστούν τη χρήση εξάχνωσης με CO2 laser για την ενδομητρίωση, αντί την μονοπολική ηλεκτροκαυτηρίαση, καθώς η εξάχνωση με laser σχετίζεται με υψηλότερα αθροιστικά ποσοστά αυτόματης εγκυμοσύνης.  
  • Μετεγχειρητική ορμονική θεραπεία δεν φαίνεται να έχει αποτέλεσμα στη βελτίωση των ποσοστών αυτόματης σύλληψης.  
  • Η έκπλυση των σαλπίγγων με ελαιοδιαλυτά μέσα φαίνεται ότι βελτιώνει τα ποσοστά γονιμότητας.  

  

Η υπογονιμότητα τελικά, σχετίζεται με την ενδομητρίωση;  

ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΣΗ ΚΑΙ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ  

  • Μία στις 2 γυναίκες περίπου με πρόβλημα υπογονιμότητας διαγιγνώσκεται με ενδομητρίωση.   
  • Μια γυναίκα με ήπια ενδομητρίωση έχει πιθανότητα 2-4.5% το μήνα να συλλάβει φυσιολογικά (σε γόνιμα ζευγάρια το ποσοστό αυτό είναι 15-20%).   
  • Όμως αν μια γυναίκα έχει ενδομητρίωση, δεν είναι απαραίτητο ότι θα αντιμετωπίσει και υπογονιμότητα.  

  

Με ποιους αιτιο-παθογενετικούς μηχανισμούς η ενδομητρίωση επηρεάζει την γονιμότητα και προκαλεί υπογονιμότητα;  

ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΣΗ-ΠΥΕΛΙΚΗ ΦΛΕΓΜΟΝΗ  

  • Τα αυξημένα φλεγμονώδη κύτταρα του περιτοναϊκού υγρού και των ενδομητριωμάτων επηρεάζουν αρνητικά την παραγωγή ωοθυλακίων και την ωορρηξία στην προσβεβλημένη ωοθήκη.  
  • Η δυσρυθμιστικότητα των υποδοχέων προγεστερόνης προκαλεί διαταραχή της ωχρινικής φάσης και ελαττωμένη υποδεκτικότητα του ενδομητρίου.  
  • Οι τοξικοί παράγοντες της συνυπάρχουσας πυελικής φλεγμονής προκαλούν αύξηση των ενδοπεριτοναϊκών ενεργοποιημένων μακροφάγων και επηρεάζουν την ποιότητα και την λειτουργικότητα των σπερματοζωαρίων πριν από την γονιμοποίηση του ωαρίου αλλά και την γονιμοποιητική του επάρκεια.  
  • Οι κυτταροκίνες και οι ελεύθερες ρίζες της ενδομητριωσικής φλεγμονής ασκούν τοξική δράση στο αναπτυσσόμενο έμβρυο και στην βιωσιμότητά του.  
  • Η φλεγμονή επηρεάζει την κινητικότητα των σαλπίγγων και προκαλεί βλαπτικές συσπάσεις του μυομητρίου εμποδίζοντας την γονιμοποίηση και την εμφύτευση του εμβρύου.  

Endometriosis-associated infertility: surgery and IVF, a comprehensive therapeutic approach  

Pedro N Barri *, Buenaventura Coroleu, Rosa Tur, Pedro N Barri-Soldevila, Ignacio Rodrıνguez  

Service of Reproductive Medicine, Department of Obstetrics, Gynecology and Reproduction, Institut Universitari  

Dexeus, Gran Via Carles III 71–75, 08028 Barcelona, Spain  

Reproductive BioMedicine Online (2010) 21, 179– 185  

  

ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΣΗ ΟΡΜΟΝΙΚΗ ΑΛΛΗΛΟΡΥΘΜΙΣΗ  

  • Μη φυσιολογικά επίπεδα αρωματάσης επηρεάζουν την υποδεκτικότητα του ενδομητρίου και την ανάπτυξη του εμβρύου στα πρώτα στάδια. Η αρωματάση παράγεται τόσο από το ενδομήτριο όσο και από τον έκτοπο ενδομητρικό ιστό, και καθώς είναι γνωστό σε γυναίκες χωρίς ενδομητρίωση δεν παράγεται καθόλου. Η αρνητική της δράση οφείλεται στην δυσλειτουργική απορρύθμιση των επιπέδων οιστραδιόλης και εμποδίζει την εμφύτευση.   
  • Η αντίσταση των προγεστερονικών υποδοχέων στην προγεστερόνη και στα παράγωγα αυτής, παίζει σημαντικό ρόλο στην αποτυχία της εμφύτευσης.  
  • Η παραμονή της μεταλλο-πρωτεάσης σε αυξημένα επίπεδα στην εκκριτική φάση του κύκλου, η οποία δεν καθίσταται δυνατόν να ανασταλεί από την προγεστερόνη λόγω της λειτουργικής της ανεπάρκειας σε γυναίκες με ενδομητρίωση, παρεμποδίζει την εμφύτευση.  
  • Η αντιρροπιστική αύξηση της αβ-ιντεγκρίνης, λόγω των χαμηλών επιπέδων προγεστέρόνης, εμποζίζει την προσκόλληση της βλαστοκύστης στα τοιχώματα των επιθηλιακών κυττάρων του ενδομητρίου.     

Endometriosis and Infertility  

A Review of the Pathogenesis and Treatment of  

Endometriosis-associated Infertility  

Matthew Latham Macer, MD, Hugh S. Taylor, MD*  

Department of Obstetrics, Gynecology and Reproductive Sciences, Yale School of Medicine,   

Obstet Gynecol Clin N Am 39 (2012) 535–549  

  

Υπάρχει  τροποποιημένη έκφραση γονιδίων των οποίων τα πρωτεϊνικά προϊόντα τους σε γυναίκες με ενδομητρίωση προκαλούν υπογονιμότητα;  

ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΣΗ-ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ  

Η τροποποιημένη γονιδιακή έκφραση σε γυναίκες με ενδομητρίωση οφείλεται στην συνύπαρξη του ιστού της ενδομητρικής κοιλότητας και του έκτοπου ενδομητρικού ιστού, των οποίων τα εκκριτικά παράγωγά τους προκαλούν «σύγχιση» στον μηχανισμό αλληλορύθμισης και αρνητικής ανάδρασης αυτών των γονιδίων λόγω της διαφορετικής συμπεριφοράς των δύο τύπων ενδομητρικού ιστού.   

Αυτό είναι αποτέλεσμα της επίδρασης στον έκτοπο ενδομητρικό ιστό των αυξημένων  ενεργοποιημένων μακροφάγων και της ελαττωμένης δέσμευσης των ορμονικών τους υποδοχέων λόγω της μεγαλύτερης συγκέντρωσης των ορμονών στον ιστό της ενδομητρικής κοιλότητας και της γενικότερης προγεστερονικής αντίστασης στην ενδομητρίωση.   

Ως εκ τούτου, τα «σήματα» που στέλνουν τα κύτταρα του έκτοπου ενδομητρικού ιστού, για τον έλεγχο της έκφρασης των επίμαχων γονιδίων, είναι διαφορετικά από αυτά που θα έπρεπε να στέλνουν αν συμπεριφέρονταν ως κύτταρα του φυσιολογικού ιστού του ενδομητρίου.   

Επιβαρυντικοί παράγοντες είναι: 1) η μακροχρόνια έκθεση αυτών των γονιδίων στα «σηματα» αλληλορύθμισης (feedback signals) ασκώντας «επιγενετική» επίδραση στο συνολικό γονιδίωμα που εμπλέκεται στην έκφραση αυτών των γονιδίων, και 2)  

η ποσοτική μεταβολή των «σημάτων» αυτών γιατί σε ποσοστό > 60% η έκταση του «έκτοπου» ενδομητρικού ιστού υπερτερεί του «ευτοπικού» ενδομητρικού ιστού, δηλαδή του ενδομητρίου.        

Παρατηρείται αποτυχία εμφύτευσης λόγω κακής υποδεκτικότητας του ενδομητρίου η οποία εκτός των άλλων προκαλείται από την μεταβολή της πολικότητας των μεμβρανών των επιθηλιακών κυττάρων και των κυττάρων του στρώματος του ενδομητρίου.   

Αυτό οφείλεται στο γεγονός της αμφίδρομης μετανάστευσης των κυττάρων από το ενδομήτριο προς τον έκτοπο ενδομητρικό ιστό και αντίστροφα, που έχει ως αποτέλεσμα την τροποποιημένη γονιδιακά υπερέκφραση πρωτεϊνών, όπως η Wnt7A, της οποίας η αύξηση εμποδίζει την εμφύτευση.  

Επίσης ελαττωμένη έκφραση του γονιδίου HOXA10, που συμβαίνει σε γυναίκες με ενδομητρίωση, εμποζίζει την διαδικασία εμφύτευσης.  

Holoch KJ, Lessey BA. Endometriosis and infertility. Clin Obstet Gynecol 2010;53(2):429–38.  

  

Πρέπει να καταφεύγουμε στην υποβοηθούμενη αναπαραγωγή σε γυναίκες με ενδομητρίωση;   

ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΣΕ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΣΗΣ  

Θεραπεία με ενδομήτρια σπερματέγχυση (IUI), με φυσιολογική ωορρηξία ή με ορμονική πρόκληση, βελτιώνει τη γονιμότητα σε περιπτώσεις ελάχιστης ή ήπιας ενδομητρίωσης (Odds Ratio κύησης 6,76, 95% CI 2,14-21,35).  

Η εξωσωματική γονιμοποίηση (IVF) είναι η κατάλληλη θεραπεία, ειδικά σε σαλπιγγικό παράγοντα, αν υπάρχει ανδρικός παράγοντας και/ή αν οι άλλες θεραπείες αποτύχουν.  

Λαπαροσκοπική κυστεκτομή σε ενδομητριώματα για τη βελτίωση των ποσοστών σύλληψης πριν την IVF, συνιστάται για κύστεις διαμέτρου > 4 εκατοστών.  

Ορμονική θεραπεία με GnRH αγωνιστές για 3-6 μήνες πριν την IVF σε γυναίκες με ενδομητρίωση μετρίου και σοβαρού σταδίου, αυξάνει το ποσοστό κλινικής κύησης (Odds Ratio 4,28, 95% CI 2,00-9,15).  

Θεραπεία με αντισυλληπτικά χάπια ενδείκνυται σε όλα τα στάδια της ενδομητρίωσης για 6-8 εβδομάδες πριν από κάθε προσπάθεια εξωσωματικής γονιμοποίησης.  

Σε γυναίκες με ήπια ενδομητρίωση και με δείκτη γονιμοποιητικής ικανότητας 2,4 – 3,0, δεν συστήνεται, αρχικά καμία μέθοδο ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής και καμία θεραπεία της ενδομητρίωσης.   

Γενική Οδηγία της Practice Committee of the American Society for Reproductive Medicine: Η εξωσωματική γονιμοποίηση φαίνεται να αποτελεί την μέθοδο εκλογής για τις γυναίκες που πάσχουν από ενδομητρίωση, ανεξάρτητα της σταδιοποίησής τους, και εμφανίζουν υπογονιμότητα.   

Endometriosis and infertility: a committee opinion  

The Practice Committee of the American Society for Reproductive Medicine  

American Society for Reproductive Medicine, Birmingham, Alabama  

Fertility and Sterility® Vol. 98, No. 3, September 2012 0015-0282  

  

Επηρεάζεται η επιτυχία της IVF σε σχέση με την ενδομητρίωση;  

Επίδραση της ενδομητρίωσης στην επιτυχία της IVF  

  • Η ήπια ενδομητρίωση μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις στην ωοθυλακική ανάπτυξη και στη δημιουργία του ωαρίου, καθώς επίσης και στα ποσοστά γονιμοποίησης, εμφύτευσης και κυήσεως.   
  • Η σοβαρότητα της ενδομητρίωσης έχει αρνητική επίδραση στις μεθόδους υποβοηθούμενης αναπαραγωγής οδηγώντας σε μειωμένα ποσοστά κυήσεως σε γυναίκες σταδίου ΙΙΙ και ΙV.   
  • Πάντως σε περιπτώσεις ενδομητριώματος η σύγκριση του ποσοστού κυήσεως μεταξύ της λαπαροσκοπικής εκτομής του ενδομητριώματος πριν την πρόκληση ωοθυλακιορρηξίας και της άμεσης IVF θεραπείας χωρίς αφαίρεση της κύστεως έχει δείξει παρόμοια αποτελέσματα.  
  • Επιπρόσθετα, η χειρουργική αφαίρεση ενδομητριώματος προ της IVF μπορεί να επιδράσει αρνητικά στην επιτυχία της εξωσωματικής λόγω βλάβης του υπόλοιπου ωοθηκικού ιστού, κατόπιν της εγχείρησης.  
  • Στις υπογόνιμες γυναίκες με ενδομητρίωμα μεγαλύτερο από 3 ή 4 εκ., συνιστάται η κυστεκτομή πριν την ART για τη βελτίωση του πόνο που συνδέεται με την ενδομητρίωση ή την προσβασιμότητα των ωοθυλακίων.  
  • Στις υπογόνιμες γυναίκες με AFS/ASRM Στάδιο  I και II ενδομητρίωση, είναι καλύτερη η πραγματοποίηση IUI με ελεγχόμενη ωοθηκική διέγερση εντός 6 μηνών μετά τη χειρουργική θεραπεία, καθώς τα ποσοστά εγκυμοσύνης είναι ίδια με εκείνα που επιτεύχθησαν στην ανεξήγητη υπογονιμότητα.  
  • Η χορήγηση GnRH agonists για το διάστημα των 3-6 μηνών πριν τη βασική θεραπεία διέγερσης για ART μπορεί να βελτιώσουν τα ποσοστά κλινικής κύησης στις υπογόνιμες γυναίκες με ενδομητρίωση.   

Pathogenic mechanisms in endometriosis-associated infertility  

Sajal Gupta, M.D.,a Jeffrey M. Goldberg, M.D.,a,b Nabil Aziz, M.D.,c Eric Goldberg, B.S.,a Natalie Krajcir, B.A.,a and Ashok Agarwal, Ph.D.a  

a Reproductive Research Center, Department of Obstetrics and Gynecology and Glickman Urological Institute,  

The Cleveland Clinic; b Department of Obstetrics and Gynecology, The Cleveland Clinic, Cleveland, Ohio; and c  

Liverpool Women’s Hospital, The University of Liverpool, Liverpool, United Kingdom  

Fertility and Sterility Vol. 90, No. 2, August 2008  

  

Υπάρχει συσχέτιση της υπογονιμότητας και της ενδομητρίωσης ανάλογα με τη σταδιοποίησή της;  

ΕΛΑΧΙΣΤΗ ΕΩΣ ΗΠΙΟΥ ΒΑΘΜΟΥ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΣΗ   

  • Τοξική επίδραση στους γαμέτες, στα έμβρυα και βλάβη στην κινητικότητα των σαλπίγγων: τα ενδομητρικά εμφυτεύματα (ενδομητριωσικές εστίες) εκκρίνουν προφλεγμονώδεις κυτοκίνες (IL-1β, IL-8, IL-6 και TNFα), οιστραδιόλη, και προγεστερόνη τα οποία προσελκύουν τα μακροφάγα, τον VEGF και την ιντερλευκίνη8 επιπλέον, προκαλώντας έτσι μια φλεγμονώδη κατάσταση η οποία είναι επιβλαβής για την επίτευξη της γονιμότητας.  
  • Μη φυσιολογική ανάπτυξη ωοθυλακίων και προβληματικό ωοθηκικό περιβάλλον, υψηλό σε κυτοκίνες.  
  • Αυξημένο ποσοστό απόπτωσης στα κοκκιώδη κύτταρα.  
  • Βελτιωμένη ικανότητα στη φαγοκυττάρωση του σπέρματος από περιτοναϊκά μακροφάγα.  
  • Μειωμένο ποσοστό γονιμοποίησης στις γυναίκες που υποβάλλονται σε μεθόδους υποβοηθούμενης αναπαραγωγής.  
  • Μείωση των ποσοστών εμφύτευσης και της ενδομητρικής δεκτικότητας εξαιτίας της τοπικής φλεγμονώδους κατάστασης και εξαιτίας της υπερβολικής παραγωγής των αντισωμάτων στα ενδομητρικά αντιγόνα..  

ΜΕΤΡΙΟΥ ΕΩΣ ΣΟΒΑΡΟΥ ΒΑΘΜΟΥ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΣΗ   

  • Ωοθηκική δυσλειτουργία της απελευθέρωσης του ωαρίου κατά την ωοθυλακιορρηξία εξαιτίας των πυελικών συμφύσεων και των ενδομητριωμάτων.  
  • Δυσλειτουργία της σαλπιγγικής μεταφοράς. • Εμπόδιο στη μετανάστευση του σπέρματος.  

Endometriosis and infertility: how and when to treat?  

Anis Fadhlaoui, Jean Bouquet de la Jolinière and Anis Feki*  

Service de gynécologie obstétrique, HFR Fribourg – Hôpital Cantonal, Fribourg, Switzerland  

Frontiers in Surgery, REVIEW ARTICLE, 02 July 2014,doi: 10.3389/fsurg.2014.00024  

  

Τελικά οδηγούμαστε κάπου σε σχέση με την αναπαραγωγή και την ενδομητρίωση;  

  • Η παρουσία ενός ενδομητριώματος επιδρά αρνητικά στην ωοθυλακιογένεση και στο ωοθηκικό δυναμικό οδηγώντας σε μικρότερα ποσοστά αυτόματης ωοθυλακιορρηξίας σε μη χειρουργημένες ωοθήκες.   
  • Ενώ το ποσοστό των παραγόμενων ωοθυλακίων είναι μικρότερο σε γυναίκες με ενδομητρίωση, το ποσοστό γονιμοποίησης βρέθηκε ίδιο σε γυναίκες με και χωρίς ενδομητρίωση.  
  • Τα συμπεράσματα σχετικά με τα αποτελέσματα της εξωσωματικής γονιμοποίησης σε γυναίκες με ενδομητρίωση είναι αντικρουόμενα.   

  

Ποια είναι η σχέση της ενδομητρίωσης με την εφηρμοσμένη γενετική;   

  • Η ανάλυση των συχνοτήτων των γενετικών τόπων από 10 πολυμορφισμούς (SNPs) που σχετίζονται με τον μεταβολισμό των οιστρογόνων σε ασθενείς με ενδομητρίωση, συγκρινόμενη με ασθενείς ομάδας ελέγχου, (vIV A→C μεταβολή στο γονίδιο της 17β-δευδρογενάσης-1 (HSD17B1) έδειξε αυξημένο κίνδυνο στην συσχέτισή τους.    
  • Ο πολυμορφισμός PROGINS  βρέθηκε να είναι πιο συχνός σε διαγνωσμένη ενδομητρίωση αλλά δεν καθιερώθηκε μέχρι σήμερα σαν δείκτης για τον καθορισμό των μεταβολών του γονιδίου των προγεστερονικών υποδοχέων (PR gene) για την πρόληψη της ενδομητρίωσης, λόγω της διαφοροποίησης των γυναικών ανάλογα με την εθνικότητα.  
  • Σήμερα, είναι πια γνωστό ότι οι πολυμορφισμοί στα γονίδια του TNF-α, IL-6 και ICAM1 (intercellular adhesion molecule 1) δεν επηρεάζουν το κίνδυνο εμφάνισης της ενδομητρίωσης σε γυναίκες της Καυκάσιας και Ασιατικής φυλής.  

  

Αντίθετα υπάρχει μικρή συσχέτιση με τους πολυμορφισμούς των γονιδίων για τα ένζυμα που μεταβολίζουν τοξίνες (GST genes: GSTM1 and GSTT1) στο χρωμόσωμα 1p13.3 και 22q11.2. Το ίδιο ισχύει, σε μεγαλύτερο βαθμό για τα SNPs:   

  • rs10965235 στο cyclin-dependent kinase inhibitor 2B antisense RNA (CDKN2BAS) γονίδιο 9p21 (odds ratio 1.44). Το CDKN2BAS ρυθμίζει την έκφραση ενός αναστολέα της κινάσης του κυτταρικού κύκλου, CDKN2A, που καθορίζει τον πολλαπλασιασμό των ενδομητρικών κυττάρων και της εγκατάστασης των ενδομητριωσικών εστιών.   
  • rs16826658 m που εκφράζει το γονίδιο WNT4  στο χρωμόσωμα 1p36. Το WNT4 παίζει σημαντικό ρόλο στο συντονισμό της ανάπτυξης των ωοθυλακίων και της ανάπτυξης των σαλπίγγων και της μήτρας από τους παραμεσονεφρικούς πόρους Müllerian   

Genetics of Endometriosis  

Farideh Z. Bischoff, PhD, Assistant Professor, Department of Obstetrics and Gynecology, Baylor College of  

Medicine, Houston, Texas, Joe Leigh Simpson, MD, Ernst W. Bertner Chairman and Professor, Department of Obstetrics and Gynecology, Baylor College of Medicine, Houston, Texas, Bischoff, F, Simpson, J, Glob. libr.  

women's med., (ISSN: 1756-2228) 2008; Updated 2015, DOI 10.3843/GLOWM.10363  

Review: Advances in the genetics of endometriosis  

Erica C Dun, Robert N Taylor and Fritz Wieser, Department of Gynecology and Obstetrics, Emory University School of Medicine, Atlanta, GA 30322, USA,Genome Med 2010, 2:75  

  

H ενδομητρίωση σχετίζεται με αυξημένες αποβολές;   

Ο κίνδυνος μαιευτικών επιπλοκών, και κυρίως αποβολής, για τις γυναίκες με ενδομητρίωση, είναι αυξημένος σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη που εκπονήθηκε στη Σκωτία.  

Reproductive and pregnancy outcomes in women with endometriosis: a Scottish national record linkage study  

L. Saraswat1, D. Ayansina2, S. Bhattacharya2, D. Miligkos3, A. Horne4, K. Cooper1, S. Bhattacharya2  

1Aberdeen Royal Infirmary, Obstetrics and Gynaecology, Aberdeen, UK  

2University of Aberdeen, Division of Applied Health Sciences, Aberdeen, UK  

3Princess Anne Hospital, Obstetrics and Gynaecology, Southampton, UK  

4The University of Edinburgh, Obstetrics and Gynaecology, Edinburgh, UK  

(ESHRE, LISBON, 2015, i53)  

  • Η μελέτη, η οποία αφορούσε σχεδόν σε 15.000 γυναίκες από τη Σκωτία, υπέδειξε ότι η ενδομητρίωση συνδέεται με τον αυξημένο κίνδυνο αποβολής σε ποσοστό 76%. Οι ερευνητές από το Royal Maternity Hospital of Aberdeen, οι οποίοι παρουσίασαν τα ευρήματά τους στο ετήσιο συνέδριο της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Ανθρώπινης Αναπαραγωγής και Εμβρυολογίας (ESHRE), επισημαίνουν ότι οι γυναίκες με ενδομητρίωση πρέπει να ενημερώνονται πλήρως για τους πιθανούς κινδύνους σε περίπτωση εγκυμοσύνης.  
  • Η επίσημη διάγνωση της ενδομητρίωσης αποτελεί συχνά πρόκληση (2-10% των γυναικών). Τα στοιχεία που ανέλυσαν οι ερευνητές αφορούσαν σε 5.375 γυναίκες με ενδομητρίωση και 8.280 υγιείς γυναίκες.   
  • Διαπιστώθηκε ότι στις περισσότερες περιπτώσεις η εγκυμοσύνη εξελίχθηκε φυσιολογικά, όμως για τις γυναίκες με ενδομητρίωση υπήρχαν αυξημένοι δείκτες επιπλοκών. Υποστηρίζεται ότι οι μεταβολές στη λειτουργία της μήτρας και οι αυξημένοι δείκτες φλεγμονής συνδέονται με τις επιπλοκές κατά την εγκυμοσύνη στις γυναίκες με ενδομητρίωση.  
  • Πιο συγκεκριμένα, ο κίνδυνος έκτοπης κύησης (εξωμήτριος) ήταν σχεδόν τριπλάσιος (0,6% για το γενικό πληθυσμό, 1,6% για τις γυναίκες με ενδομητρίωση), ενώ ο κίνδυνος αποβολής, πρόωρου τοκετού και επιβεβλημένης καισαρικής ήταν αυξημένος κατά 76%, 26% και 40% αντίστοιχα.   
  • Σύμφωνα με την Dr Lucky Saraswat, ορισμένες επιπλοκές, όπως η έκτοπη κύηση και η αποβολή, δεν μπορούν να μεταβληθούν, όμως η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να οδηγήσει σε άμεσες παρεμβάσεις που πιθανώς θα βελτιώσουν την έκβαση της εγκυμοσύνης. Oι γυναίκες με ενδομητρίωση θα πρέπει να παρακολουθούνται πιο στενά κατά την εγκυμοσύνη τους, από άλλες εγκύους.  

 

Τι προσφέρει η χρήση των GnRH ανταγωνιστών στην αντιμετώπιση της ενδομητρίωσης;    

 “A Global Phase 3 Study to Evaluate the Safety and Efficacy of Elagolix in Subjects With  

Moderate to Severe Endometriosis-Associated Pain”  

(U.S. National Institutes of Health- ClinicalTrials.gov, September 07, 2015)  

  

“On-label and off-label drug use in the treatment of endometriosis”  

Alexander M. Quaas, M.D., Ph.D., Elizabeth A. Weedin, D.O., and Karl R. Hansen, M.D., Ph.D.  

Section of Reproductive Endocrinology and Infertility, Department of Obstetrics and  

Gynecology, University of Oklahoma  

Health Sciences Center, Oklahoma City, Oklahoma  

Fertility and Sterility® Vol. 103, No. 3, March 2015  

  

  • Οι GnRH ανταγωνιστές, σε ενέσιμη μορφή, το cetrorelix (CETROTIDE-Merck Serono Europe Ltd) και το ganirelix (ORGALUTRAN- Merck Sharp & Dohme Ltd), επιφέρουν πιο γρήγορη αντιμετώπιση του πόνου (τις πρώτες 12 ημέρες).  
  • Οι ασθενείς δεν παραπονούνται για ανώμαλη αιμορραγία  (spotting)  γιατί δεν εμφανίζουν το φαινόμενο flare-up των αγωνιστών.  
  • Δεν εμφανίζουν αλλαγή στην διάθεση, εξάψεις, απώλεια της libido και κολπική ξηρότητα.  
  • Το οιστρογονικό profile διατηρείται σε χαμηλές τιμές, Ε2 ορού<50 pg/ml, και καταφέρνουν σημαντική πτώση του CA-125. Παρουσιάζουν χαμηλά ποσοστά υποτροπών, μικρότερα από εκείνα που παρατηρούνται με την χρήση αντισυλληπτικών σκευασμάτων ή μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων, αλλά υψηλότερα από εκείνα που γίνεται χρήση GnRH αγωνιστών.  
  • Δεν απαιτείτε υποστηρικτική συμπληρωματική θεραπεία (add-back therapy) με οιστρογόνα-προγεσταγόνα για την επάνοδο της ορμονικής ισορροπίας μετά την διακοπή του φαρμάκου.  
  • Οι GnRH ανταγωνιστές διατίθενται σε oral tabs (Elagolix), προς το παρών μόνο από την Αbbott-AbbVie των ΗΠΑ, με αναφερόμενη ανακούφιση των συμπτωμάτων από το πρώτο 24ωρο αλλά όμως με πιο μακρύ χρόνο θεραπείας, όπως προτείνουν οι υπάρχουσες μελέτες (Phase C-San Diego), που κυμαίνεται από 8 έως 12 μήνες.  

  

Υπάρχουν πλεονεκτήματα ή μειονεκτήματα από την κλινική εφαρμογή των GnRH ανταγωνιστών σε σχέση με τους GnRH αγωνιστές στην θεραπεία της ενδομητρίωσης;    

Archives of Perinatal Medicine 20(2), 69-72, 2014 ORIGINAL PAPER  

“New trends in pharmacological treatments of endometriosis”  

STEFANO LUISI, CRISTINA REGINI, FRANCESCA VELLUCCI, CINZIA ORLANDINI, SANDRO RAZZI, FELICE PETRAGLIA   

Department of Molecular and Developmental Medicine, University of Siena, Siena, Italy  

  

Fertil Steril. 2008 May; 89(5): 1234–1239.  

Published online 2008 Apr 14. doi:  10.1016/j.fertnstert.2007.04.060  

PMCID: PMC2699407, NIHMSID: NIHMS51783  

GnRH antagonists may affect endometrial receptivity  

Beth W. Rackow, MD, Harvey J. Kliman, MD, PhD, and Hugh S. Taylor, MD  

 

  • Οι GnRH ανταγωνιστές προκαλούν πιο ήπια καταστολή και επιλεκτικά μόνο της LH, έναντι των GnRH αγωνιστών όπου προκαλούν πλήρη καταστολή του άξονα υποθαλάμου-υπόφυσης και με αντίστοιχα μεταβολή των οιστρογόνων με τιμές Ε2<30pg/ml (με μέση τιμή 12 pg/ml), έχοντας ως αντίκτυπο την ελάττωση των συμπτωμάτων λόγω της πτώσης των οιστρογόνων αλλά και αντίθετα τον βραχύτερο χρόνο υποτροπής της νόσου.  
  • Οι GnRH ανταγωνιστές ενέχονται όμως στην ελαττωμένη υποδεκτικότητα του ενδομητρίου με άμεσο αντίκτυπο στο αποτέλεσμα των προσπαθειών υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, ειδικά όταν δεν απέχει πολύ η θεραπεία της ενδομητρίωσης από την προγραμματισμένη προσπάθεια, η οποία κατά τις λίγες μελέτες που έχουν γίνει καλό θα ήταν να μην είναι μικρότερο το διάστημα  από 8 μήνες. Ο μηχανισμός που ελέγχεται είναι λόγω της ελαττωμένης έκφρασης μιας ενδομήτριας πρωτείνης HOXAIO, η οποία αποτελεί και βιοδείκτη υποδεκτικότητας του ενδομητρίου και προστατεύει από οξειδωτικούς μηχανισμούς τα κύτταρα του στρώματος του ενδομητρίου. Δεν είναι ασφαλώς ξεκάθαρο αν η βλάβη στην πρωτεϊνη αυτή είναι στιγμιαία και μεμονωμένη ή την ευαισθητοποιεί και για άλλους οξειδωτικούς παράγοντες στο μέλλον. Επίσης ενέχεται και στο ελαττωμένο πάχος του ενδομητρίου. αλλά αυτή είναι μια παρενέργεια μάλλον που επισυμβαίνει κατά το διάστημα της θεραπείας, και μόνο.  

 

Ποιά είναι η δυναμική στην μελλοντική αντιμετώπιση της ενδομητρίωσης;   

  • Ανοσορυθμιστικά και ανοσοδεσμευτικά σκευάσματα.  
  • Αναστολείς της αρωματάσης.  
  • Γονιδιακή θεραπεία επιδιόρθωσης της μεθυλίωσης για την αποτροπή:
  • Α) της υπερμεθυλίωσης του DNA των γονιδίων που εκφράζουν:  
  • τον παράγοντα HOXA10,  
  • τον β-υποδοχέα της προγεστερόνης,  
  • την Ε-καθεδρίνη  
  • Β) της υπομεθυλίωσης του DNA των γονιδίων που εκφράζουν:  
  • τον β-οιστρογονικό υποδοχέα,  
  • τον Παράγοντα-1 της στεροειδογένεσης.  
  • Χρήση των μεσεγχυματικών stem cells του μυελού των οστών για την ανάπλαση και αντικατάσταση του κατεστραμένου ενδομητρίου

 

Ref: Rocha AL, Reis FM, Petraglia F. New trends for the medical treatment of endometriosis.  Expert Opin Investig Drugs 2012;21(7):905–19.  

  

REFERENCES  

  • Abou-Setta AM, Al-Inany HG, Farquhar CM. Levonorgestrel-releasing intrauterine device (LNG-IUD) for symptomatic endometriosis following surgery. Cochrane Database Syst Rev 2006:CD005072.   
  • Ahmad G, Duffy JM, Farquhar C, Vail A, Vandekerckhove P, Watson A, Wiseman D. Barrier agents for adhesion prevention after gynaecological surgery. Cochrane Database Syst Rev 2008:CD000475.   
  • Al Kadri H, Hassan S, Al-Fozan HM, Hajeer A. Hormone therapy for endometriosis and surgical menopause. Cochrane Database Syst Rev 2009:CD005997.   
  • Allen C, Hopewell S, Prentice A, Gregory D. Nonsteroidal anti-inflammatory drugs for pain in women with endometriosis. Cochrane Database Syst Rev 2009:CD004753.  
  • Bellelis P, Dias JA Jr, Podgaec S, Gonzales M, Baracat EC, Abrao MS. Epidemiological and clinical aspects of pelvic endometriosis-a case series. Rev Assoc Med Bras 2010;56:467–471.  
  • Coccia ME, Rizzello F, Gianfranco S. Does controlled ovarian hyperstimulation in women with a history of endometriosis influence recurrence rate? J Womens Health (Larchmt) 2010;19:2063–2069.  
  • DonnezJ,SquiffletJ.Complications,pregnancyandrecurrenceinaprospective series of 500 patients operated on by the shaving technique for deep rectovaginal endometriotic nodules. Hum Reprod 2010;25:1949–1958.  
  • Ferreira RA, Vieira CS, Rosa ESJC, Rosa-e-Silva AC, Nogueira AA, Ferriani RA. Effects of the levonorgestrel-releasing intrauterine system on cardiovascular risk markers in patients with endometriosis: a comparative study with the GnRH analogue. Contraception 2010; 81:117–122.  
  • Healey M, Ang WC, Cheng C. Surgical treatment of endometriosis: a prospective randomized double-blinded trial comparing excision and ablation. Fertil Steril 2010;94:2536–2540.   
  • Hudelist G, English J, Thomas AE, Tinelli A, Singer CF, Keckstein J. Diagnostic accuracy of transvaginal ultrasound  
  • for non-invasive diagnosis of bowel endometriosis: systematic review and meta-analysis. Ultrasound Obstet Gynecol 2011;37:257–263.  
  • Kondo W, Bourdel N, Tamburro S, Cavoli D, Jardon K, Rabischong B, Botchorishvili R, Pouly J, Mage G, Canis M. Complications after surgery for deeply infiltrating pelvic endometriosis. BJOG 2011; 118:292–298.  
  • Marjoribanks J, Proctor M, Farquhar C, Derks RS. Nonsteroidal anti-inflammatory drugs for dysmenorrhoea. Cochrane Database Syst Rev 2010:CD001751.  
  • Nnoaham KE, Hummelshoj L, Webster P, d’Hooghe T, de Cicco Nardone F, de Cicco Nardone C, Jenkinson C, Kennedy SH, Zondervan KT, World Endometriosis Research Foundation Global Study of Women’s Health consortium. Impact of endometriosis on quality of life and work productivity: a multicenter study across ten countries. Fertil Steril 2011; 96:366–373 e368.  
  • Papaleo E, Ottolina J, Vigano P, Brigante C, Marsiglio E, De Michele F, Candiani M. Deep pelvic endometriosis negatively affects ovarian reserve and the number of oocytes retrieved for in vitro fertilization. Acta Obstet Gynecol Scand 2011;90:878–884.  
  • Song JY, Borncamp E, Mehaffey P, Rotman C. Large abdominal wall endometrioma following laparoscopic hysterectomy. JSLS 2011; 15:261–263.  
  • Trew G, Pistofidis G, Pados G, Lower A, Mettler L, Wallwiener D, Korell M, Pouly JL, Coccia ME, Audebert A et al. Gynaecological endoscopic evaluation of 4% icodextrin solution: a European, multicentre, double-blind, randomized study of the efficacy and safety in the reduction of de novo adhesions after laparoscopic gynaecological surgery. Hum Reprod 2011;26:2015–2027.  
  • Vercellini P, Eskenazi B, Consonni D, Somigliana E, Parazzini F, Abbiati A, Fedele L. Oral contraceptives and risk of endometriosis: a systematic review and meta-analysis. Hum Reprod Update 2011;17:159–170.  
  • Zegers-Hochschild F, Adamson GD, de Mouzon J, Ishihara O, Mansour R, Nygren K, Sullivan E, van der Poel S,  
  • International Committee for Monitoring Assisted Reproductive Technology and World Health Organisation. The International Committee for Monitoring Assisted Reproductive Technology (ICMART) and the World Health Organization (WHO) Revised Glossary on ART Terminology, 2009. Hum Reprod 2009;24:2683–2687.  

  

  


ΚΑΛΕΣΤΕ ΜΑΣ
ΚΛΕΙΣΤΕ ΡΑΝΤΕΒΟΥ